Doğum koçu (doula) kimdir?
Mart 2010
Doğum Koçu lafını aslında hiç sevmiyorum. Yurtdışında doula olarak bilinen kavram Türkçe’ye bir
şekilde doğum koçu olarak çevrildi ve yavaş yavaş tanınmaya başladı. ‘Doula’ eski Yunanca’da ‘hizmet eden
kadın’ anlamına geliyor. Aslında
daha vakit erkenken, bu lafa fazla
alışılmadan yerine doğum yardımcısı veya doğum destekçisi terimini kullanmaya
başlasak çok sevineceğim. Bu işi yapan arkadaşlarımla da bunu sık sık
konuşuyoruz. Doğum koçluğundan
bahsetmek yaşanan deneyime bir nevi saygısızlık etmek oluyor aslında. Sanki herşey kendi doğallığıyla
gerçekleşmiyormuş da ortada koçluk yapılması gereken bir durum varmış
gibi. Zaten klasik hastane doğum
ortamında koçluk yapmaya hazır birçok kişi de oluyor. Doğumhanede ‘Nefesini tut! Ikın! Hadi koçum yaparsın!’ gibi
gereksiz birçok lafı hep bir ağızdan tekrarlayan bir kalabalık ister istemez
mevcut. Doğum deskekçisi aslında
bunlardan çok farklı birisi.
Peki nedir doğum destekçisinin görevi?
Bence doğum destekçisinin en temel görevi doğum yapan kadının ihtiyaç
duyduğu kutsal ve mahrem alanı korumaya yardımcı olmaktır. Daha profesyonel anlamda (DONA’nın
tanımı ile) doğum destekçisi anneye doğumdan önce, doğum sırasında ve hemen
ardından fiziksel, duygusal ve bilgisel destek sağlayan bu konuda eğitimli
profesyonellere denir. Yurtdışında
yapılan araştırmalar doğum destekçilerinin katıldığı doğumların daha kısa ve
daha az komplikasyonla gerçekleştiğini ve bu şekilde dünyaya gelen bebeklerin
daha sağlıklı olduklarını ve daha iyi emebildiklerini gösteriyor.
Doğumunuza katılan bir doğum destekçisi neler yapar? Örneğin:
-Doğumunuzla ilgili planlarınızı yaparken sizi seçenekleriniz hakkında
bilgilendirir ve seçimlerinizi destekler
-Doğumunuzun başından sonuna kadar sizinle birlikte olur (İş tanımı
gereğince doktorunuz veya ebeniz bunu yapamaz.
Zaten muhtemelen istemezsiniz de :))
-Genel hastane prosedürlerini anlamanıza ve bilinçli kararlar vermenize
yardımcı olur
-Doğumun çeşitli süreçlerinde evde ve hastanede sizi fiziksel olarak
rahatlatır. Mesela, özel masajlar
yaparak, sizin için en rahat ve faydalı pozisyonlara girmenize yardımcı olarak,
sizi duşa sokarak vs.
-Etrafınızdakilerle iletişiminizde
bir aracı olarak rol alıp, ihtiyacınız olan sükuneti korumanıza yardımcı
olur
-Bu yoğun deneyim içerisinde sukunetini koruyarak kendinize olan güveninizi
artırır, herşey yolunda giderken herşeyin yolunda gittiğini farketmenizi sağlar
-Eşinize destek olup, onun istediği oranda doğum deneyiminize katılmasına
yardımcı olur
-Ve saymakla bitmeyecek daha birçok farklı destek sağlayarak o gün sizin
anneniz olur...
Doğum destekçisi bir sağlık çalışanı, bir ebe veya bir hemşire
değildir. Türkiye’de bu konuda bir
kavram karmaşası da yaşanıyor maalesef.
Doğum destekçisi elbette doğum fizyolojisi hakkında bilgilidir; bu
konuda eğitim almıştır ve birçok doğuma katılmıştır. Ancak doğum destekçisi asla annenin sağlığından sorumlu
değildir; bu konuda sorumluluk almamalıdır. Bu görev annenin doktoruna veya – ülkemizde nadiren –
ebesine aittir. Elbette bir ebe
veya doktor da doğum destekçisi olabilir ama bunun için özel bir eğitim
görmelidir. Her ebe veya doktor
doğum destekçisi olamaz.
Doğum destekçiniz eşiniz veya bir yakınınız da olabilir. Doğumunuzda yanınızda kimin olacağını
seçerken kimin daha sakin kalabileceğini sorabilirsiniz kendinize. Sizce o gün kimin gözlerinde acıma veya
üzüntü değil de ‘Herşey yolunda gidiyor.
Çok iyi başediyorsun.’ mesajını göreceksiniz?
Eğer doğumunuzda profesyonel bir doğum destekçisi istiyorsanız bu kişiyi
çok özenle seçmenizi öneririm.
Doğum ortamınızın nasıl olacağını o gün orada bulunan kişiler çok
etkiliyor.
Profesyonel doğum destekçisi elbette bu konuda eğitimli olmalıdır. Ama bütün bunlardan belki de daha
önemlisi doğum destekçisinin nasıl birisi olduğudur. Dr. Michel Odent’in de dediği gibi ‘Eğitimle doğum
destekçisi olunmaz, doğum destekçisi sadece olunur.’
Nasıl biridir bu doğum destekçisi?
-Kadının bedenine ve doğumun mahremiyetine saygılıdır,
-Meditatiftir, anda olmak konusunda rahattır ve tüm varlığını doğumunuza
getirebilir,
-Objektiftir ve sizin seçimlerinize saygılıdır; kendi tercihlerinin sizin
doğumunuzu etkilemesine izin vermez,
-Kendi enerjisinin ve doğum ortamına olan etkisinin farkındadır,
-Kendi içsel çalışmalarını yapmıştır ve doğumunuza getirdiği ‘bagajın’
farkındadır,
-Yargılamaz,
-Hassastır,
-Sakindir,
-Ve herşeyden önemlisi sizin yanında kendinizi rahat hissettiğiniz biridir.